Χειρουργική Αντιμετώπιση Χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας

Χειρουργική αντιμετώπιση χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας, αθηροσκληρωτικής αιτιολογίας:

παρουσίαση περιπτώσεων και βιβλιογραφική ανασκόπηση


ΠΕΡΙΛΗΨΗ

 Εισαγωγή: Η χρόνια μεσεντέριος ισχαιμία είναι μια ασυνήθης παθολογική οντότητα. Παρουσιάζεται η εμπειρία της κλινικής μας από την ανοιχτή χειρουργική αντιμετώπιση ασθενών με αυτή την πάθηση και επιχειρείται ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας. 
Υλικό και μέθοδος: Κατά τη χρονική περίοδο 2006-2008, αντιμετωπίστηκαν στην κλινική μας 3 ασθενείς ηλικίας 58-70 ετών (δύο άνδρες και μία γυναίκα) οι οποίοι παρουσίαζαν κλινικά και απεικονιστικά ευρήματα χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας. Και στους τρεις ασθενείς, τουλάχιστον 2 από τα 3 σπλαγχνικά αγγεία (κοιλιακή αρτηρία, άνω και κάτω μεσεντέριος αρτηρία) ήταν αποφραγμένα και το τρίτο είχε αιμοδυναμικά σημαντική στένωση. Πραγματοποιήθηκε ανοιχτή επέμβαση επαναιμάτωσης των σπλαγχνικών αγγείων, στους δύο ασθενείς με χρήση συνθετικού μοσχεύματος (Dacron) και στον ένα με χρήση φλεβικού μοσχεύματος.

Αποτελέσματατα: Κατά τη μετεγχειρητική παρακολούθηση των ασθενών, η βατότητα των μοσχευμάτων σε έλεγχο με τρίπλεξ στους 3, 6 και 12 μήνες μετά την επέμβαση ή/και έλεγχο με ψηφιακή αγγειογραφία, διαπιστώθηκε και στις τρεις περιπτώσεις ικανοποιητική, ενώ και οι τρεις ασθενείς ανέκτησαν το φυσιολογικό τους βάρος.
Ανασκόπηση βιβλιογραφίας: Τα άμεσα και απώτερα αποτελέσματα απο την επαναιμάτωση των σπλαγχνικών αγγείων με χρήση είτε συνθετικών, είτε φλεβικών μοσχευμάτων, καθώς και οι διάφορες τεχνικές επαναιμάτωσης παρουσιάζονται μέσα απο μια βιβλιογραφική ανασκόπηση των μεγαλύτερων διεθνώς δημοσιευμένων σχετικών μελετών.
Συμπέρασμα-συζήτηση: Η χειρουργική επέμβαση επαναιμάτωσης των σπλαγχνικών αγγείων της αορτής, με συνθετικά ή φλεβικά μοσχεύματα, αποτελεί μια δύσκολη τεχνικά επέμβαση,
αλλά με καλά αποτελέσματα, ιδιαίτερα σε ασθενείς ηλικίας μικρότερης των 70 ετών, με αποφράξεις μεγάλου μήκους των σπλαγχνικών αρτηριών και σημαντική ασβέστωση του τοιχώματός τους.


ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η χρόνια μεσεντέριος ισχαιμία είναι μια ασυνήθης αιτία χρόνιου κοιλιακού άλγους. Χαρακτηρίζεται απο μακρύ ιστορικό πρόδρομων συμπτωμάτων και καθυστερημένη διάγνωση και θεραπεία, εξαιτίας της οποίας οι ασθενείς παρουσιάζονται υποθρεπτικοί και υψηλού εγχειρητικού κινδύνου κατά το χρόνο της επέμβασης.

ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ

Περίπτωση 1
Άνδρας 58 ετών προσήλθε λόγω έντονου σταθερού μεταγευματικού κοιλιακού άλγους, με έναρξη 5 μήνες προ της εισαγωγής του. Η απώλεια βάρους, απο την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι και την επέμβαση ήταν 8 Kg. Κατά την προεγχειρητική διερεύνηση, διαπιστώθηκαν κλινικά και απεικονιστικά ευρήματα ισχαιμικής εντερίτιδας. Η αξονική αγγειογραφία με τρισδιάστατη απεικόνιση στην οποία υποβλήθηκε αποκάλυψε απόφραξη του αλλίρειου τρίποδα, της κάτω μεσεντερίου και μεγάλη στένωση της άνω μεσεντερίου αρτηρίας. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε ενδαρτηρεκτομή στην αορτή, στο ύψος έκφυσης του αλλίρειου τρίποδα και τοποθέτηση φλεβικού μοσχεύματος απο την αορτή, πάνω απο τον αλλίρειο, προς την κοινή ηπατική αρτηρία. Ακολούθησε τοποθέτηση νέου φλεβικού μοσχεύματος από το αρχικό τμήμα του πρώτου φλεβικού μοσχεύματος προς την άνω μεσεντέριο αρτηρία με οπισθοπαγκρεατική πορεία (εικόνα 1). Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή, χωρίς περιεγχειρητική θνητότητα, ενώ η μετεγχειρητική αγγειογραφία ανέδειξε καλή βατότητα των μοσχευμάτων. Η σίτιση του ασθενούς επανήλθε την 5η μετεγχειρητική ημέρα, ενώ κατά τη μετεγχειρητική παρακολούθηση, τα μοσχεύματα παραμένουν βατά 8 μήνες μετά την επέμβαση και ο ασθενής ανέκτησε το φυσιολογικό του βάρος.
Περίπτωση 2
Γυναίκα 67 ετών, με έντονο μεταγευματικό κοιλιακό άλγος απο εννιαμήνου προ της εισαγωγής της και συνολική απώλεια βάρους 12 Kg από την έναρξη των συμπτωμάτων, υποβλήθηκε σε αξονική αγγειογραφία με τρισδιάστατη απεικόνιση, η οποία ανέδειξε απόφραξη του αλλίρειου τρίποδα και της άνω μεσεντερίου αρτηρίας και μεγάλη στένωση της κάτω μεσεντερίου αρτηρίας (εικόνα 2-πάνω). Στην ασθενή τοποθετήθηκε διχαλωτό, συνθετικό μόσχευμα (Dacron 14mm – 7mm) από την υποδιαφραγματική αορτή προς την κοινή ηπατική και την άνω μεσεντέριο αρτηρία, με οπισθοπαγκρεατική πορεία (εικόνα 3α-γ). Μετεγχειρητικά, η ασθενής παρουσίασε μέλαινες κενώσεις την 5η μετεγχειρητική ημέρα, λόγω συνδρόμου επαναιμάτωσης του ισχαιμικού εντέρου, η αντιμετώπιση των οποίων ήταν συντηρητική. Κατά τη μετεγχειρητική παρακολούθηση της ασθενούς, ο έλεγχος με τρίπλεξ στους 6 και 12 μήνες μετά την επέμβαση ανέδειξε καλή βατότητα των μοσχευμάτων, ενώ η ασθενής επανήλθε στο φυσιολογικό της βάρος.
Περίπτωση 3
Άνδρας 70 ετών, βαρύς καπνιστής απο 40ετίας, με σταθερό μεταγευματικό άλγος από τριετίας, που είχε αποδοθεί σε χολολιθίαση για την οποία ο ασθενής είχε υποβληθεί σε λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή προ έτους, εισήχθη στην κλινική μας λόγω μη υποχώρησης των συμπτωμάτων και συνεχιζόμενης απώλειας βάρους. Ο ασθενής εμφάνιζε κατά την εισαγωγή του ιδιαίτερη υποθρεψία με υπολευκωματιναιμία και τέθηκε σε παρεντερική σίτιση, ενώ η συνολική απώλεια βάρους από την έναρξη των συμπτωμάτων ήταν 14 Kg. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε τρίπλεξ σπληνοπυλαίου άξονα και σπλαγχνικών αγγείων, το οποίο ανέδειξε ιδιαίτερα αυξημένες αντιστάσεις στον αλλίρειο, την ηπατική και τη σπληνική αρτηρία (προαποφρακτικό στάδιο) και απόφραξη της άνω μεσεντερίου αρτηρίας με αναστροφή της ροής. Ο έλεγχος με ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία και εκλεκτική αγγειογραφία των σπλαγχνικών αγγείων ανέδειξε απόφραξη του αλλίρειου τρίποδα και της άνω μεσεντερίου αρτηρίας με σημαντική στένωση στην έκφυση της κάτω μεσεντερίου αρτηρίας (εικόνα 2-κάτω). Ο ασθενής υποβλήθηκε σε ανοικτή επέμβαση επαναιμάτωσης των σπλαγχνικών αγγείων, με τοποθέτηση διχαλωτού συνθετικού μοσχεύματος (Dacron 14mm-7mm) από την υποδιαφραγματική αορτή προς την άνω μεσεντέριο αρτηρία με οπισθοπαγκρεατική πορεία και την έκφυση της κοινής ηπατικής αρτηρίας από τον αλλίρειο τρίποδα (εικόνα 3). Διεγχειρητικά, οι ροές στην ηπατική και την άνω μεσεντέριο αρτηρία ελέγχθηκαν μετά την ολοκλήρωση των αναστομώσεων με χρήση διεγχειρητικού Doppler. Δε σημειώθηκε περιεγχειρητική θνητότητα, ενώ η μετεγχειρητική επιρροή των ηπατικών ενζύμων λόγω του ισχαιμικού στρές του ήπατος επανήλθε στα φυσιολογικά επίπεδα τη 10η μετεγχειρητική ημέρα. Η βατότητα των μοσχευμάτων διαπιστώνεται ικανοποιητική 3 μήνες μετά την επέμβαση σε έλεγχο με αξονική αγγειογραφία.

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ
Αρκετές είναι οι σχετικές αναφορές στη βιβλιογραφία ως προς τα άμεσα και απώτερα αποτελέσματα μετά από χειρουργική επαναιμάτωση των σπλαγχνικών αγγείων λόγω χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας και τη μακροχρόνια βατότητα των μοσχευμάτων.
Οι Park και συν.1 από τη Mayo Clinic παρουσίασαν ίσως τη μεγαλύτερη σειρά ασθενών που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση για χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία. Στην αναδρομική αυτή μελέτη συμπεριελήφθησαν 98 ασθενείς, 76 γυναίκες (78%) και 22 άνδρες (22%), με μέση ηλικία 66 έτη (36-87). Απο αυτούς, 95 ασθενείς εμφάνιζαν κοιλιακό άλγος (97%) και 92 απώλεια βάρους (94%). Η άνω μεσεντέριος αρτηρία παρουσίαζε σοβαρή νόσο (70-99% στένωση ή απόφραξη) στους 90 ασθενείς (92%), η κοιλιακή αρτηρία στους 81 (83%), ενώ 76 ασθενείς (78%) είχαν νόσο 2 αγγείων. Παρακαμπτήρια μοσχεύματα τοποθετήθηκαν σε 91 ασθενείς (93%), εκ των οποίων 77 ομόδρομα και 14 παλίνδρομα. Εκ των υπολοίπων 7 ασθενών, 5 υποβλήθηκαν σε ενδαρτηρεκτομή, ένας σε επανεμφύτευση της άνω μεσεντερίου και ένας σε αγγειοπλαστική με φλεβικό εμβάλωμα. Πολυαγγειακή επαναιμάτωση έγινε σε 79 ασθενείς (81%) και επαναιμάτωση ενός αγγείου σε 19 (19%). Δώδεκα ασθενείς υποβλήθηκαν σε ταυτόχρονη ανακατασκευή της κοιλιακής αορτής. Παρατηρήθηκαν 3 πρώιμες θρομβώσεις μοσχευμάτων και 5 ενδονοσοκομειακοί θάνατοι (5,1%), εκ των οποίων όλοι αφορούσαν ασθενείς άνω των 70 ετών. Τα ποσοστά επιβίωσης στα 1, 5 και 8 έτη ήταν 83%, 63% και 55% αντίστοιχα. Τα ποσοστά ελεύθερης νόσου στα 1 και 5 έτη αντίστοιχα ήταν 95% και 92%. Υποτροπή των συμπτωμάτων υπήρξε σε 6 ασθενείς (6%), στους τέσσερις λόγω επαναστένωσης/απόφραξης και σε δύο με βατά μοσχεύματα. Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επέμβαση για χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία είναι επιτυχής στους περισσότερους ασθενείς, με χαμηλή περιεγχειρητική θνητότητα και εξαιρετική μακροχρόνια ανακούφιση των συμπτωμάτων. Συμπέρανε επίσης ότι το ποσοστό των συμπτωματικών υποτροπών δεν επηρεάζεται από τον αριθμό των αγγείων που επαναιματώθηκαν (ένα έναντι πολλαπλών), ούτε από το είδος της επέμβασης (ομόδρομη έναντι παλίνδρομης), ενώ ασθενείς άνω των 70 ετών είχαν μεγαλύτερη περιεγχειρητική θνητότητα και μειωμένη επιβίωση.
Οι Mateo και συν.2 από την Cleveland Clinic Foundation δημοσίευσαν μια σειρά από 85 περιστατικά ασθενών με μέση ηλικία τα 62 έτη, που υποβλήθηκαν σε εκλεκτική επέμβαση λόγω συμπτωματικής χρόνιας μεσεντέριου ισχαιμίας. Από αυτούς, 34 ασθενείς (40%) υποβλήθηκαν σε παλίνδρομη παράκαμψη, 24 ασθενείς (28%) σε ορθόδρομη παράκαμψη, 19 (22%) υποβλήθηκαν σε ενδαρτηρεκτομή αορτής, 6 ασθενείς (7%) σε τοπική ενδαρτηρεκτομή και αγγειοπλαστική με φλεβικό εμβάλωμα, ένας ασθενής σε εμβολεκτομή μόνο (1%) και ένας σε επανεμφύτευση της άνω μεσεντερίου αρτηρίας (1%). Επίσης, 35 ασθενείς (41%) υποβλήθηκαν σε ταυτόχρονη αντικατάσταση της αορτής. Επαναγγείωση όλων των εμπλεκόμενων σπλαγχνικών αγγείων έγινε σε 21 ασθενείς (25%), ενώ στους υπόλοιπους 64 ασθενείς (75%) έγινε μερική επαναγγείωση. Μέση περίοδος παρακολούθησης ήταν τα 4,8 έτη. Στα αποτελέσματα αυτής της μελέτης, συμπεριλαμβάνονται 7 πρώιμοι (<35 ημέρες) θάνατοι ασθενών (8%), ενώ η πενταετής επιβίωση υπολογίστηκε στο 64%, με ποσοστό ελεύθερο συμπτωμάτων 81% στην 3ετία. Σοβαρές επιπλοκές εμφανίστηκαν σε 28 ασθενείς (33%), ενώ υποτροπή της νόσου εμφανίστηκε σε 21 ασθενείς (16 συμπτωματικούς και 5 ασυμπτωματικούς), εκ των οποίων 9 απεβίωσαν (43%) και 8 (38%) χρειάστηκαν επανεπέμβαση ή ενδαγγειακή αποκατάσταση της υποτροπής. Τα ποσοστά τριετούς επιβίωσης για την υποτροπιάζουσα μεσεντέριο ισχαιμία ήταν 76%. Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εκλεκτική επέμβαση για χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία μπορεί να πραγματοποιηθεί με αποδεκτά ποσοστά θνητότητας και ότι οι περισσότεροι ασθενείς παραμένουν ασυμπτωματικοί μετά την επέμβαση. Επίσης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προχωρημένη ηλικία, η καρδιακή νόσος, η υπέρταση και τυχόν συνυπάρχουσα αποφρακτική νόσος επηρεάζουν σημαντικά τη συνολική θνητότητα, ενώ ταυτόχρονη αορτική αντικατάσταση, η νεφρική νόσος και η πλήρης επαναιμάτωση συσχετίζονται με αυξημένη περιεγχειρητική θνητότητα.
Οι Kihara και συν.3 δημοσίευσαν μια σειρά 42 ασθενών με χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία, εκ των οποίων οι 35 (85%) υποβλήθηκαν σε ορθόδρομη παράκαμψη, ένας (2%) σε παλίνδρομη παράκαμψη, 4 (10%) σε ενδαρτηρεκτομή, ένας σε τοπική ενδαρτηρεκτομή και αγγειοπλαστική με φλεβικό εμβάλωμα και ένας σε επανεμφύτευση της άνω μεσεντερίου αρτηρίας. Το ποσοστό θνητότητας ήταν 10% ενώ η πενταετής επιβίωση υπολογίστηκε στο 70%. Το ποσοστό σοβαρών επιπλοκών ήταν 30% και η βατότητα των μοσχευμάτων στην τριετία υπολογίστηκε στο 65%.
Οι Jimenez και συν.4, σε μια προσπάθεια να μελετήσουν την αποτελεσματικότητα της ορθόδρομης επέμβασης στη χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία, περιέλαβαν 47 ασθενείς σε μια αναδρομική μελέτη με κριτήρια το λειτουργικό αποτέλεσμα (ανακούφιση συμπτωμάτων, ανάκτηση βάρους), τη βατότητα των μοσχευμάτων και τα ποσοστά επιβίωσης. Έτσι, 47 ασθενείς (70% γυναίκες, ηλικίας 62 ετών +/- 12) υποβλήθηκαν σε αορτομεσεντέριο παράκαμψη (45 αορτοηπατομεσεντέριο και 2 αορτομεσεντέριο) για χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία. Η ενδονοσοκομειακή θνητότητα ήταν 11% (5 θάνατοι, 4 λόγω πολυοργανικής ανεπάρκειας και ένας λόγω νέκρωσης εντέρου), με μέσο χρόνο νοσηλείας τις 30 ημέρες. Με μέσο χρόνο παρακολούθησης 31 +/- 27 μήνες, όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν βελτίωση του κοιλιακού άλγους και 86% είχαν αύξηση του σωματικού τους βάρους. Επίσης, 14 ασθενείς (34%) εμφάνισαν εμμένουσα διάρροια για πάνω από 6 μήνες. Ένας ασθενής εμφάνισε οξεία μεσεντέριο ισχαιμία λόγω θρόμβωσης του μοσχεύματος στους 20 μήνες, δύο ασθενείς εμφάνισαν υποτροπιάζουσα χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία από θρομβωμένα μοσχεύματα (στους 46 και 49 μήνες) και ένας ασυμπτωματικός ασθενής βρέθηκε να έχει θρομβωμένο μόσχευμα στους 17 μήνες σε υπερηχογραφικό έλεγχο. Η πενταετής επιβίωση βρέθηκε να είναι 75%, με πρωτοπαθή και δευτεροπαθή βατότητα μοσχευμάτων 69% και 96% αντίστοιχα στην πενταετία. Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ορθόδρομος αορτοηπατομεσεντέριος παράκαμψη για χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία συνοδεύεται από καλό λειτουργικό αποτέλεσμα και μακροχρόνια βατότητα μοσχεύματος. Συνοπτικά, τα αποτελέσματα των μελετών απεικονίζονται στον πίνακα 1.

ΣΥΖΗΤΗΣΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Και στις τρεις περιπτώσεις ασθενών μας έγινε παρασκευή της αορτής άνωθεν της έκφυσης του αλλίρειου τρίποδα για να ακολουθήσει διενέργεια ορθόδρομης παράκαμψης. Η παρασκευή της υποδιαφραγματικής αορτής είναι σαφώς δυσκολότερη τεχνικά από την παρασκευή της υπονεφρικής αορτής και των λαγόνιων αρτηριών, που απαιτούνται για τη διενέργεια ανάστροφης παράκαμψης. Επιπλέον, σε ασθενείς χωρίς αορτολαγόνιο νόσο, η ανάστροφη επαναιμάτωση με παρακαμπτήριο μόσχευμα από τα λαγόνια αγγεία προκαλεί ελάχιστη αιμοδυναμική διαταραχή, λόγω του μη αποκλεισμού της αορτής και της περιορισμένης ιστικής παρασκευής. Παρά τα μειονεκτήματα της, η ορθόδρομη παράκαμψη θεωρείται η ανοιχτή επέμβαση εκλογής σε χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία, λόγω των καλύτερων πρώιμων και απώτερων αποτελεσμάτων, όσον αφορά στη βατότητα των μοσχευμάτων. Η ευκολία παρασκευής του εγγύς αγγείου συχνά εξαρτάται και από το σωματότυπο του ασθενούς και από το ιστορικό προηγηθείσας επέμβασης ή ακτινοβολίας. Έτσι, μια ευρεία στερνοπλευρική γωνία κάνει την παρασκευή της υπερκοιλιακής αορτής ευκολότερη. Επιπλέον, και στους τρεις ασθενείς, έγινε επαναιμάτωση δύο σπλαγχνικών αγγείων και όχι ενός.
Εκτεταμένη επιχειρηματολογία έχει αναπτυχθεί κατά το παρελθόν σχετικά με την κατάλληλη τεχνική στην ανοικτή επαναιμάτωση των σπλαγχνικών αγγείων (ενδαρτηρεκτομή έναντι παράκαμψης), το είδος της παρακαμπτήριας επέμβασης (ορθόδρομη έναντι παλίνδρομης), τον αριθμό των αγγείων που χρήζουν επαναιμάτωσης (ένα ή πολλαπλά), καθώς και με το είδος του μοσχεύματος (συνθετικό έναντι φλεβικού)5-8.
Οι περισσότεροι συγγραφείς υποστηρίζουν την επαναιμάτωση πολλαπλών αγγείων, λέγοντας ότι η πιθανότητα υποτροπής των συμπτωμάτων είναι σαφώς μικρότερη, αφού και το ένα σκέλος του μοσχεύματος να αποκλειστεί, το άλλο είναι αρκετό για την ικανοποιητική αιμάτωση του εντέρου5. Άλλο επιχείρημα υπέρ των πολλαπλών επαναιματώσεων είναι η παρατήρηση ότι οι θάνατοι ασθενών με απώτερη απόφραξη του μοσχεύματος δεν οφείλονταν σε χρόνια μεσεντέριο ισχαιμία5 και ότι τα δύο τρίτα των ασθενών με θρόμβωση σκέλους του μοσχεύματος ήταν ασυμπτωματικά2.Οι υποστηρικτές της επαναιμάτωσης ενός αγγείου λένε ότι τα αποτελέσματά τους δε διαφέρουν σημαντικά από αυτά των ασθενών οι οποίοι εκτίθενται στον κίνδυνο και τις τεχνικές δυσκολίες της τοποθέτησης πολλαπλών παρακάμψεων6-12.
Όσον αφορά την παράκαμψη έναντι της ενδαρτηρεκτομής, οι παρακάμψεις θεωρούνται πρώτη επιλογή, μιας και τεχνικά είναι πιο απλές επεμβάσεις. Η ενδαρτηρεκτομή αποτελεί την επέμβαση εκλογής μόνο σε περιπτώσεις που υπάρχει κίνδυνος διαπύησης του μοσχεύματος και σε νέα σχετικά άτομα, μικρού εγχειρητικού κινδύνου, με βαρειά αθηροσκλήρυνση στην περιοχή της υπερκοιλιακής αορτής.
Άλλο αμφιλεγόμενο σημείο της χειρουργικής τεχνικής είναι ο τύπος του μοσχεύματος που χρησιμοποιείται (συνθετικό ή φλεβικό). Τα συνθετικά μοσχεύματα πλεονεκτούν στο γεγονός ότι είναι πιο ανθεκτικά στη δημιουργία ελικώσεων, αλλά είναι πιο ευαίσθητα στην ανάπτυξη λοιμώξεων. Όσον αφορά στη θνητότητα και τη βατότητα των μοσχευμάτων, δεν έχει βρεθεί διαφορά μεταξύ των δύο τύπων μοσχευμάτων1[1]. Η θέση και η έκταση της βλάβης, τα αγγεία που χρήζουν επαναιμάτωσης, η ασβέστωση της αορτής, η διαθεσιμότητα κατάλληλου φλεβικού μοσχεύματος (δ >4χιλ.) και η προτίμηση του χειρουργού, αποτελούν τελικά τους καθοριστικούς παράγοντες επιλογής της κατάλληλης επέμβασης σε κάθε ασθενή εξατομικευμένα.

Η χειρουργική επέμβαση επαναιμάτωσης των σπλαγχνικών αγγείων της αορτής, με συνθετικά ή φλεβικά μοσχεύματα, αποτελεί μια δύσκολη τεχνικά επέμβαση, αλλά με καλά αποτελέσματα, ιδιαίτερα σε ασθενείς ηλικίας μικρότερης των 70 ετών, με αποφράξεις μεγάλου μήκους των σπλαγχνικών αρτηριών και σημαντική ασβέστωση του τοιχώματός τους.

Εικόνα 1. Τοποθέτηση φλεβικού μοσχεύματος απο την αορτή, πάνω απο τον αλλίρειο, προς την κοινή ηπατική αρτηρία και τοποθέτηση δεύτερου φλεβικού μοσχεύματος, απο το αρχικό τμήμα του πρώτου, προς την άνω μεσεντέριο αρτηρία με οπισθοπαγκρεατική πορεία.
Εικόνα 2. Απόφραξη του αλλίρειου και της άνω μεσεντερίου αρτηρίας, με στένωση της κάτω μεσεντερίου-έλεγχος με αξονική αγγειογραφία με τρισδιάστατη απεικόνιση (Α) και ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία αορτής-σπλαγχνικών κλάδων (Β,Γ).

Εικόνα 3. Α. Παρασκευή του αλλίρειου τρίποδα και των κλάδων του. Β. Το ποθέτηση διχαλωτού συνθετικού μοσχεύματος (Dacron 14-7mm) από την   υποδιαφραγματική αορτή προς την κοινή ηπατική αρτηρία και την άνω μεσεντέριο με οπισθοπαγκρεατική πορεία. Γ. Αναστόμωση του ενός σκέλους με την ηπατική αρτηρία.